Het belang van privégrondeigenaars voor duurzaam bosbeheer
In veel landen, waaronder België, is de meerderheid van de bossen in handen van privépersonen. Zonder hun betrokkenheid zou het ondenkbaar zijn om gezonde bosecosystemen in stand te houden en ze open te stellen voor initiatieven rond bosherstel en duurzaam beheer. Dit betekent dat het cruciaal is om deze particuliere boseigenaars te ondersteunen om betekenisvolle herbebossingsdoelen te bereiken en bossen op grotere schaal in stand te houden.
Waarom is het zo interessant om privégrondeigenaars te ondersteunen?
Privébossen, die vaak toegankelijk zijn voor het publiek, zijn even relevant als bossen in overheidshanden wanneer het gaat om gedeelde milieuwaarden, aangezien ze bijdragen aan de levering van een breed scala aan bosecosysteemdiensten. Gezien de onzekerheden die gepaard gaan met de klimaatverandering, kan samenwerking met privégrondeigenaars echter om verschillende redenen meer impact hebben:
1. Flexibiliteit in bosbeheer
Privégrondeigenaars hebben vaak meer flexibiliteit bij het nemen van beslissingen en het beheren van operationele werkzaamheden. Dit maakt een snellere implementatie van herbebossingsprojecten, directere communicatie en aanpassing aan veranderende omgevingsfactoren mogelijk. Zonder de bureaucratische hindernissen die vaak gepaard gaan met het beheer van openbare bosgronden, kunnen efficiënte privé-eigenaars sneller reageren op externe uitdagingen zoals stormen, gezondheidscrisissen (zoals letterzetterplagen), branden en meer.
2. Aanzienlijk landoppervlak & ecosysteemvoordelen
Hoewel er een mozaïek aan boseigendomssoorten en beheersvormen bestaat, is er een breed scala aan ecosysteemvoordelen die privébossen bieden, vooral in landen waar dit type eigendom overheerst en de bosbedekking uitgebreid is (bijv. Noord-Europa). Bovendien vertegenwoordigen privégronden een enorm deel van de beschikbare ruimte die geschikt is voor herbebossing. Alleen al in Europa bezitten privégrondeigenaars samen 56% van het bosareaal. Wanneer privégrondeigenaars worden ondersteund, kan er bovendien meer land voor herbebossing worden vrijgemaakt, aangezien sommige privégronden tot op de dag van vandaag onderbenut en onbeheerd blijven. Door dit te doen, kunnen bedrijven de te herstellen gebieden aanzienlijk uitbreiden, waardoor de impact op biodiversiteit en koolstofvastlegging exponentieel toeneemt.
3. Voldoen aan de bedrijfsvraag
Privégronden bieden een voldoende volume aan projecten om aan te sluiten bij de vragen en planningen van bedrijven voor elk milieuproject. Nu steeds meer bedrijven hun ecologische voetafdruk willen compenseren en/of willen bijdragen aan milieudoelen, bieden privégronden de noodzakelijke schaal en diversiteit aan projecten om aan deze groeiende vraag te voldoen.
4. Versterking van lokale economieën
De ondersteuning van privégrondeigenaars bij herbebossingsinitiatieven kan de lokale economieën een aanzienlijke boost geven. Bedrijven kunnen banen creëren in de aanplant van bomen, landbeheer en doorlopend onderhoud, wat nieuwe economische kansen biedt. Daarnaast kunnen privégrondeigenaars hun inkomstenstromen diversifiëren via duurzame bosbouw en boslandbouw (agroforestry), wat op zijn beurt de regionale economische veerkracht versterkt.
5. Aanvulling op publieke inspanningen
Herbebossingsprojecten op privégronden in België kunnen worden ondersteund door zowel publieke als private middelen. Dit zorgt ervoor dat middelen efficiënt worden ingezet ten gunste van het bos, terwijl een gezamenlijke inspanning tussen privé-initiatieven en overheidssteun mogelijk wordt gemaakt. In België verschilt dit per gewest: over het algemeen varieert de publieke steun in Vlaanderen tussen 60-80% van de aankoopprijs van de totale grondkosten, beperkt tot €3,5/m² voor privébosbeheerders; voor Wallonië ligt het percentage lager, rond de 30%, en komt het overeen met aanvullende premies voor verjonging in plaats van vaste subsidies. Voor meer informatie kunt u de links bezoeken: Subsidie bebossing (Vlaanderen) en Reforestation (Wallonië).
6. Engagement op lange termijn
Veel herbebossingsprojecten vereisen een engagement op lange termijn. Sommige initiatieven vragen bijvoorbeeld om een verbintenis van 30 jaar en het naleven van specifieke voorwaarden, zoals diversiteit aan boomsoorten. Toegewijde privégrondeigenaars, die een direct belang hebben bij hun eigendom, zijn doorgaans goed geplaatst om dergelijke langetermijnverbintenissen aan te gaan en na te komen. Bovendien is er steeds meer bewijs, zowel in Europa als wereldwijd, dat doelstellingen op het gebied van landschap en milieu, inclusief het behoud van biodiversiteit, steeds belangrijker worden gevonden door kleinschalige particuliere boseigenaars. Door financiële middelen, technische expertise en educatieve mogelijkheden aan te bieden, kunnen bedrijven strategieën voor landbeheer aanmoedigen die prioriteit geven aan ecologische gezondheid boven economische winst op korte termijn. Deze steun motiveert privégrondeigenaars om deel te nemen aan de transitie naar een meer holistisch en verantwoord bosonderhoud.
7. Benutting van lokale kennis
Lokale grondeigenaars beschikken vaak over voorkennis en informatie over hun gronden, wat van onschatbare waarde kan zijn bij het ontwerpen van effectieve herstelstrategieën.
Slotopmerkingen
Gezien hun grote aandeel in het boseigendom en hun sterke waardering voor biodiversiteit, beschikken privé-boseigenaars over een aanzienlijk potentieel om integrale bosbescherming te stimuleren via hun diverse beheerstijlen. Hoewel zowel openbare als private gronden cruciaal zijn voor herbebossingsinspanningen, biedt de ondersteuning van privégrondeigenaars unieke voordelen.
- Hun flexibiliteit, de enorme oppervlakten die zij beheren en hun potentieel voor langetermijnengagement maken hen tot onschatbare partners in de wereldwijde collectieve inspanningen om bossen duurzaam te herstellen en te beheren.
- Door deze bosstakeholders te ondersteunen, kan elk bedrijf effectief milieubeheer bevorderen en tegelijkertijd een impactvolle, blijvende verandering teweegbrengen.
- Lokale kennis vertegenwoordigt een toegevoegde waarde als het gaat om bosherstelinitiatieven.
Door een dergelijke collaboratieve aanpak te omarmen en deze grondeigenaars te versterken met de juiste ondersteuning, streeft Go Forest ernaar de vooruitgang naar veerkrachtigere bosecosystemen te versnellen. Om deze reden wordt het merendeel van onze in België en Europa gevestigde projecten (ongeveer 95%) gepland met gemotiveerde privé-boseigenaars, van wie de beschikbaarheid van de grond en de langetermijnbescherming zijn vastgelegd in contracten, wat volledige transparantie en verantwoordingsplicht garandeert. Op deze manier kunnen we een veelbelovende toekomst voor onze bossen veiligstellen.
Bronnen
- Confédération Belge du Bois (2021): https://www.confederationbois.be/aides-au-reboisement/
- European Forest Institute (EFI): https://efi.int/forestquestions/q2_en#:~:text=In%20the%20EU%2C%20about%2060,commons%2C%20churches%20a nd%20aristocratic%20estates
- Sylvanova: https://www.sylvanova.eu/en/forest-management/
- Tiebel, M., Mölder, A., Bieling, C., Hansen, P., & Plieninger, T. (2024). Understanding small-scale private forest owners is a basis for transformative change towards integrative conservation. People and Nature, 6, 337–353. https://doi.org/10.1002/pan3.10579
- UNECE & FAO. (2020). Who owns our forests? Forest ownership in the ECE region. Geneva Timber and Forest Study Papers. United Nations. https://doi.org/10.18356/7dc640e2-en
- Wiersum, K. F., Elands, B. H. M., & Hoogstra, M. A. (2005). Small-scale forest ownership across Europe: Characteristics and future potential. Small-Scale Forest Economics, Management and Policy, 4, 1–19. https://doi.org/10.1007/s11842-005-0001-1